‘Ik wens kinderen toe dat de technologie voor hen werkt, een middel is en geen doel.’

PublicSpaces is een coalitie van een groot aantal publieke organisaties, bibliotheken, festival en publieke omroepen. Samen werken zij aan een publiek domein op het internet. Hoe kan de Code voor Kinderrechten een bijdrage leveren aan de zoektocht van PublicSpaces naar een gezond digitaal ecosysteem? We spraken met de programmamanager van PublicSpaces, Leonieke Verhoog.

Wat was je eerste en/of favoriete technologische apparaat?

Mijn eerste technologische apparaat was denk ik de MyFirstSony bandrecorder mét microfoon! Daar kon je cassettebandjes mee afspelen, maar ook mee opnemen en ik vond dat magisch. Ik zong zelf en ik nam ook nummers op van de televisie en van de radio. Super slechte kwaliteit natuurlijk en wat nou auteursrecht, haha! Af en toe hoorde je mij er ook heel hard doorheen roepen dat mijn broertje stil moest zijn, omdat ik muziek aan het opnemen was. Uiteindelijk maakte ik daar ook mixtapes mee. Ik vind het trouwens nog steeds magisch; apparaten die fysiek analoge dingen kunnen omzetten naar digitale dingen, zoals een scanner, een camera, een microfoon, wonderlijk dat je daarmee de ‘echte’ wereld digitaal kunt vangen.

Wat wens je kinderen toe op het gebied van technologie, vandaag de dag en in de toekomst?

Ik wens kinderen, net als grote mensen, toe dat de technologie voor hen werkt, een middel is en geen doel. En dat zij als mens met hun wensen centraal staan in de technologie. Dat de technologie hen niet aanzet tot langer scrollen, minder buitenspelen of weinig contact met ‘echte’ mensen, maar dat het hen juist naar buiten stuurt, nieuwe vrienden leert maken en een rol speelt in het verbeteren van hun leefomgeving.

Op welke manier heeft het werk van jouw organisatie met kinderen te maken?

PublicSpaces werkt aan een gezond digitaal ecosysteem, dat gebaseerd is op publieke waarden. Dat doen we voor alle mensen, dus ook voor kinderen. We willen dat alle kinderen toegang hebben tot het publieke digitale domein, dat het transparant is waar hun data en gedrag online wordt opgeslagen en waarom dat gebeurt.

Waarom is deze code voor jouw organisatie en/of jouw doelgroep relevant?

De Code voor Kinderrechten is voor PublicSpaces relevant omdat het een tool is om handen en voeten te geven aan onze missie; het toewerken naar een gezond en veilig digitaal ecosysteem. Door deze code gaan organisaties die veel met kinderen te maken hebben en producten voor ze maken, zoals kindertelevisie en kinderfestivals, beter nadenken over de technologie die ze gebruiken, al vanaf het ontwerpen van de digitale middelen. Dit helpt PublicSpaces ook met het realiseren van die publieke ruimte online, ook die speciaal bedoeld is voor kinderen.

Welke beginselen van de Code voor Kinderrechten zijn voor jou het meest belangrijk of waar heb je de meeste zorgen over?

De meeste zorgen heb ik over ‘beïnvloedbaarheid’ van kinderen. Als zij op een jonge leeftijd al leren dat het normaal is om je gegevens te ‘ruilen’ voor gratis diensten, wennen aan de systemen van Big Tech, niet weten hoe de technologie tot stand komt of wat de motivatie is voor developers om een tool op een bepaalde manier te ontwerpen, dan gaan zij daar op latere leeftijd geen vragen over stellen. Zij verliezen dan heel snel hun autonomie en beslissingsbekwaamheid (souvereiniteit) als burgers. En dat al op zeer jonge leeftijd. Daarom is het goed om als organisatie kinderen hierin te helpen en te onderwijzen. Met de code, maar ook om kinderen mediawijsheid of eigenlijk technologie-bekwaamheid te leren.

Hoe ga je de code in de toekomst in jouw werk implementeren?

PublicSpaces is een coalitie van een groot aantal publieke organisaties, bibliotheken, festival en publieke omroepen. Samen hebben zij afgesproken om te werken aan een publiek domein op het internet. Een aantal van deze organisaties maakt ook programma’s, exposities of services voor kinderen en daar zullen we hen wijzen op deze code.

Voor wie is de code nog meer van belang?

Ik denk dat de Code voor Kinderrechten ook belangrijk is voor scholen, voor ouders en voor kinderen zelf. Iedereen moet bewust keuzes maken in zijn of haar gebruik van technologie, voor zichzelf of voor je kinderen of de kinderen van een ander en deze Code helpt daarbij.

‘I would love to see kids who are equipped with the thinking frameworks to really be critical of technology.’ (English)

‘Why not replace the ‘Terms and Conditions’ approval process with a more easily understood, interactive form which triggers critical thinking before granting access to a technology, game, app or software package?’ Read Deborah Carter’s (Founder and Managing Director New Tech Kids and Preparation Tech) thoughts on a better future for children and technology.

What was your first or favourite tech device? 

Definitely my SONY Walkman cassette player. That changed my life. Until then I had LPs and the radio. My mum always had the radio on, but it was revolutionary when I got that Walkman. I could wear it like a purse with the earphones. I was in my own world, dancing all the time. Finally, I could take the music I liked wherever I went so I could be in my own world on the go. It still gives me warm and fuzzy feelings.

What do you wish for children in the area of technology, now and in the future? 

I wish that all acquire a critical mindset when it comes to technology. We have to bust this whole passive approach of “yeah, technology, I’ll just accept everything so I can start using it” without reflecting on it and the implications of it. I would love to see kids who are equipped with the thinking frameworks to consider technology. Its impact on their lives, its impact on society. And to really think of it in terms of ethics: does this technology reflect the values that I support? Is it exploitative? Does it do harm? Is it empowering or enslaving?
 
At NewTechKids we worked with a master student in applied ethics to develop lessons which teach formal ways to think and evaluate the ethics of technology. So that whenever the kids worked with technology, they have the frameworks to evaluate it. Right now it’s like “oh, uhm.. Tiktok is bad, I know, or Facebook is stealing my data, but …” But it’s got to be deeper than that. It means understanding the consequences of technology. It means making sure that technology reflects the individual character traits that I think are important. And it means introducing technology but creating rules which amplify technology’s good consequences while reducing its bad consequences. So, critical thinkers. Because technology is going to come even faster and more furious and we need the thinking frameworks to deal with it. 

In what way does your organisations work with children?

We teach children about technological innovation. About computer science, coding, robotics and design. It’s very easy in this space to just focus on how to make technology. To look at the science is behind it. What we like to think we do differently is to encourage kids to think about the technology they use and consume. We show the kids tech and ask them, what do you think? Is it okay? Why is that? Who is responsible? 
We give them scenarios and get them to think about the advantages and potential downsides. We do this before we start designing prototypes and we talk about potential positive and negative consequences and how we could mitigate them. We ask a lot of questions about how it’s going to impact people. It’s about training people to think about now and the future, not just the tech. 

Why is this code relevant for your organisation or audience?

It’s a great teaching resource. We are going make kids aware that it exists, why it was created and what it says. It’s a great way to talk about the fact that technology companies are accountable. Even to children, they are accountable. 
 
This code is a rallying cry for kids as well as educators, parents and caregivers. It was developed to guide the invention and deployment of technology and not as a reaction to existing technology.

Which principles of the Code for Children’s rights are the most important for you, or what are you most worried about? 

They’re all good, but I don’t see anything in there about promoting critical thinking about technology amongst kids. Transparency is not enough, I would like to see a provision that explicitly compels technologists to invent technology which encourages kids to think critically about it. Why not replace the ‘Terms and Conditions’ approval process with a more easily understood, interactive form which triggers critical thinking before granting access to a technology, game, app or software package? 

How are you going to implement the code in your work? 

We are definitely going to use it as a teaching tool. 

Who else should know about this code? 

Parents and teachers should know about it, besides the government and technologists. I also think it’s important that the code gets into the institutes and schools that train these people. That it’s part of the curriculum for elementary and secondary school teachers as well as teachers specialized in computer science, coding, game design and other digital technology specializations. 
 
 
 
 

‘De code biedt een gemeenschappelijke taal en dat is belangrijk om te kunnen bespreken waar technologie aan moet voldoen.’

De code is waardevol voor techontwerpers en ontwikkelaars, maar ook voor partijen die keuzes maken over technologie voor kinderen, zoals ouders en scholen. Wat als je als ouder zelf naar veilige en eerlijke alternatieven zoekt voor de technologie die jouw kinderen op school gebruiken? Douwe Schmidt heeft op Vrije School Waldorf aan de Werf een Cybercommissie opgericht waar hij zich bezig houdt met de veiligheid van kinderen in het digitale domein.

Wat was je eerste en/of favoriete technologische apparaat?

Mijn eerste en leukste technologische apparaat was mijn wekkerradio die ik van mijn ouders kreeg toen ik 6 was. Een digitaal display met rode digitale lettertjes is heel cool, als je dat nog nooit gezien hebt! En ik kon m goed uit elkaar halen. Schroefjes waren makkelijk te vinden en er zaten aan de binnenkant een paar dingen met plakband vast die ik zelf kon repareren. Technologisch niet hoogstaand, maar ik vond het tof dat ik m helemaal begreep. Dat ‘ie helemaal van mij was. 

Wat wens je kinderen toe op het gebied van technologie, vandaag de dag en in de toekomst?

Dat zij vaardig worden in het gebruik van technologie. Net zoals ze vaardig zijn op andere gebieden, zoals latijn, wiskunde of aardrijkskunde. Niet dat het alleen iets is wat je consumeert. Het is weliswaar complex, maar het is wel iets wat je je eigen kan maken.

Op welke manier heeft het werk van jouw organisatie met kinderen te maken?

Als ouder probeer ik de school te ondersteunen om hun technologie verantwoord in te richten. Natuurlijk zijn de leerkrachten en directie op school goed getraind om een fysiek veilig plek te creëren voor de kinderen, maar de vaart waarmee technologie onze samenleving binnen is gedenderd maakt dat de kinderen van nu in een hele andere wereld opgroeien dan de mensen waarvan ze les krijgen. Als ouder en lid van de commissie ontfermen we ons over de veiligheid van kinderen in het digitale domein. De ene kant van ons werk is theoretisch en praktisch, wij maken en onderhouden de IT-systemen op school. Èn we zorgen ervoor dat de data die binnen de context van school over onze kinderen wordt verzameld, verwerkt en gebruikt, alléén binnen de context van school kan worden gebruikt.

Waarom is deze code voor jouw organisatie en/of jouw doelgroep relevant?

Het biedt een gemeenschappelijke taal en dat is belangrijk om te kunnen bespreken waar technologie aan moet voldoen. Heel veel beslissingen in het onderwijs – op technologisch gebied – lijken gemaakt te worden vanuit een consumenten benadering. Technologie koop je in, gebruik je en als het niet bevalt koop je wat anders. Er wordt te weinig kritisch over nagedacht. Ik ben ervan overtuigd dat als we kinderrechten, zoals beschreven in deze code inzetten bij aankoop van ons technologie, veel van wat we nu gebruiken zou afvallen. 

Welke beginselen van de Code voor Kinderrechten zijn voor jou het meest belangrijk of waar heb je de meeste zorgen over?

Het meeste zorgen maken ik me over de benadering van technologie als consumenten product binnen een context (educatie) die een publiek belang dient. Ik vind dat we daar scherper op moeten zijn. Ik denk dat we van het idee van media wijsheid naar een vak als cyberkunde moeten. Waar we over robot technologie tot programmeren leren en ook aandacht besteden aan waar het vandaan komt en hoe het gemaakt wordt. Pas dan kunnen kinderen een kritische blik   op technologie ontwikkelen en ook al het moois dat technologie te bieden heeft benutten.

Hoe ga je de code in de toekomst in jouw werk implementeren?

Op onze school is een discussie gepland met betrokken ouders over de code voor kinderrechten en hoe het aansluit bij onze eigen visie. We willen deze twee verenigen tot een gemeenschappelijke visie. En vervolgens presenteren aan onze directeuren, onderwijspersoneel en bestuurders. Uiteindelijk moet elke keuze voor technologie en het cyberonderwijs een basis in deze visie en code hebben.

Voor wie is de code nog meer van belang?

De code is belangrijk voor mensen die inkopen, maar ook voor ouders. Op scholen komen veel verschillende perspectieven bij elkaar. Dat leidt soms tot conflicten. Voorbeelden bij ons op school zijn: wat kijk je op tv, welk eten is goed voor een kind, hoe ga je met elkaar om, wanneer krijg je zakgeld? Ik zie dit als waarde conflicten en ik hoop dat mensen technologie net zo beschouwen en erover gaan praten. De code helpt om de discussie met ouders kan aan te wakkeren hierover en biedt de gemeenschappelijke taal om het gesprek te voeren.

‘Kinderen zijn een bijzondere groep mensen die extra bescherming nodig hebben.’

Voor het Code voor Kinderrechten platform spraken we Marjolijn Bonthuis Krijger, Programmadirecteur Digitale Veiligheid & Vertrouwen bij ECP. In het omgaan met gegevens van kinderen is volgens haar voor veel bedrijven en ouders nog winst te behalen.

Wat was je eerste en/of favoriete technologische apparaat?

Ik denk dat het Donkie Kong en Pong mijn eerste ervaringen waren met technologische apparaten, meer de (video)spellen. En natuurlijk ‘de banaan’, wat was ik trots op die futurische Nokia telefoon, die ook in de Matrix te zien was.

Wat wens je kinderen toe op het gebied van technologie, vandaag de dag en in de toekomst?

Voor kinderen en jongeren van nu is de digitale wereld een onlosmakelijk onderdeel van hun leven. Het is belangrijk dat zij zich veilig en verantwoord in de digitale wereld kunnen bewegen. Dat is niet vanzelfsprekend, daar zullen we voortdurend aan moeten blijven werken. Aan het vergroten en versterken van digitale vaardigheden, bewustwording en weerbaarheid. Door niet alleen voor te lichten over alles wat er mis kan gaan, maar ook echt handvatten bieden aan ouders en kinderen, hoe je bijvoorbeeld apparaten kunt beveiligen en op een veilige manier gebruiken. Maar het is ook een uitdaging om de digitale omgeving zelf ook daadwerkelijk veiliger te maken. Daartoe moeten we in gesprek blijven met de industrie om hen te overtuigen producten en diensten te ontwikkelen waarbij digitale kinderrechten gerespecteerd worden

Op welke manier heeft het werk van jouw organisatie met kinderen te maken?

Een van de thema’s die op de agenda van ECP, het platform voor de Informatiesamenleving staat is ‘digitaal opgroeien’. ECP is daarnaast de coördinator van het Safer Internet Centre in Nederland. Het SIC NL is het publiek-private platform van de overheid, bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen en experts. Onder de vlag van het EU Better Internet for Kids-programma (DG Connect) is een gezamenlijke agenda voor een beter internet voor kinderen 2022 opgesteld, met een pakket aan activiteiten die passen bij de behoefte en uitdagingen van de doelgroep en de wijze waarop zij gebruik maken van de digitale ontwikkelingen. Alle Safer Internet Centres in Europa organiseren elke tweede dinsdag van februari Safer Internet Day, waarin aandacht wordt gevraagd voor dit thema. In 2022 is dat op dinsdag 8 februari.

Waarom is deze code voor jouw organisatie en/of jouw doelgroep relevant?

Kinderen zijn een bijzondere groep mensen die extra bescherming nodig hebben. In het omgaan met gegevens van kinderen is voor veel bedrijven en ouders nog winst te behalen. ECP kan daar als publiek-privaat platform bij helpen, door partijen bij elkaar te brengen, naar elkaar te laten luisteren. Hoe kunnen bijvoorbeeld bedrijven de bepalingen uit de AVG vertalen naar concrete maatregelen om correct om te gaan met de gegevens van kinderen? Wat kunnen ouders doen om de privacy van hun kinderen te beschermen? En hoe kijken kinderen daar zelf tegenaan? ECP werkt ook samen met een Digiraad, een groep kinderen die we graag betrekken met vragen over de digitale samenleving.

Welke beginselen van de Code voor Kinderrechten zijn voor jou het meest belangrijk of waar heb je de meeste zorgen over?

Ze zijn allemaal even belangrijk, maar eind 2020 maakte ECP een podcast over digitale kinderrechten en AVG. Digitale kinderrechten en de AVG: een innovatiekans van ECP Platform (soundcloud.com).

Hoe ga je de code in de toekomst in jouw werk implementeren?

We blijven er actief de boer mee opgaan en nemen de Code ook mee Europa in, door actief te promoten in het Insafe netwerk, het netwerk van Safer Internet Centre’s in Europa.

Voor wie is de code nog meer van belang?

Het zou heel goed zijn als kinderen zelf zich ook meer bewust zouden zijn van hun rechten! En voor iedereen die met kinderen werkt, kinderen onder zijn of haar hoede heeft en samen de digitale wereld mee verkent. 

‘Het belang van het kind centraal is het belangrijkste, daar vloeit de rest uit voort.’

Hoe kunnen we in de toekomst technologie ontwerpen in het belang van het kind? Waag sprak Mary Berkhout-Nio, Programma Directeur Netwerk Mediawijsheid, over het belang van de Code voor Kinderrechten, haar wensen voor de toekomst en haar eerste technologische apparaat. 

Wat was je eerste en/of favoriete technologische apparaat?

Ik moest meteen denken aan de Nokia 9000. Die baksteen met een toetsenbord! Een van de eerste smartphones met toegang tot het internet. Ik kreeg deze via mijn werk en we waren de eerste in Nederland die dat ding kregen. Nou, we waren verrukt! Ik heb er weken mee zitten spelen omdat er zoveel mogelijkheden waren. Nu lach je je dood want je kan er bijna niets mee, maar het was toen echt baanbrekend.

Wat wens je kinderen toe op het gebied van technologie, vandaag de dag en in de toekomst?

Dat zij de baas zijn over technologie in plaats van omgekeerd. Dat zij kunnen bepalen hoe technologie hun dient. Je apparaten kunnen het op een gegeven moment overnemen op bepaalde punten (zoals bijvoorbeeld de notificaties op je smartphone). Het is belangrijk dat je bewuste keuzes kan maken hoe dit jou dient.   

Op welke manier heeft het werk van jouw organisatie met kinderen te maken?

Wij hebben een ‘serious’ game ontwikkeld genaamd MediaMasters. Deze game wordt in de Week van de Mediawijsheid door wel 150 duizend leerlingen gespeeld. Dat is een kwart tot een derde van alle leerlingen in groep 7 en 8. Veel van onze partners willen het onderwijs verder helpen en kinderen digitaal vaardiger maken. Want dat gebeurt in Nederland niet vanzelf: mediawijsheid is niet verplicht in het curriculum. Noch in het basis-, noch in het voortgezet onderwijs. Door middel van deze leuke game, wat een doorlopend spannend verhaal is met acteurs, vragen en plezier, maken we mediawijsheid bespreekbaar in de klas en introduceren we onze partners bij de leraren. Verder organiseren we nog de Media Ukkie Dagen, wat gericht is op jonge gezinnen.

Waarom is deze code voor Netwerk Mediawijzer relevant?

Wij staan 100% achter het doel van de code. Digitale media horen bij het leven van kinderen en met de code zorg je ervoor dat apps, games en websites voor kinderen van goede kwaliteit zijn en positief bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen.

Bekijk het manifest ‘Recht op Mediawijsheid’

Welke beginselen van de Code voor Kinderrechten zijn voor jou het meest belangrijk of waar heb je de meeste zorgen over?

Nr 1: belang van het kind centraal is echt het belangrijkste, daar vloeit de rest uit voort. En nummer 9, het voorkomen van schadelijk ontwerp want daarmee garandeer je veiligheid voor kinderen. Mijn zorg zit bij nummer 4, dat makers van technologie op een duidelijk en toegankelijke manier voor transparantie moeten zorgen. Want, al doet een maker z’n best, een kind zelf moet ook kritisch begrip hebben en dat krijg je niet uit een handleiding. Om de gevolgen van keuzes volledig te kunnen overzien (welke cookies je aanzet en instellingen je kiest), heeft een kind meer bagage voor nodig.

Daarom is het zo belangrijk dat mediawijsheid, als onderdeel van digitale geletterdheid in het curriculum wordt opgenomen. Iets waar wij als netwerk steeds de politiek toe oproepen, zeker nu ze de curriculum herziening gaan bespreken. Een voorbeeld is de Monitor Digitale Geletterdheid waar we aan meedoen. Daaruit blijkt dat kinderen in achterstandswijken nu nog verder achterblijven omdat er geen geld en tijd is om aan digitale geletterdheid te werken.

Hoe ga je de code in de toekomst in jouw werk implementeren

Wij nemen de code op in onze site voor kinderen: www.HoeZoMediawijs.nl. We zijn zelf geen ontwerpers natuurlijk, maar we wijzen graag partners die aangesloten zijn hierop, net als op de code diversiteit & inclusie.

Voor wie is de code nog meer van belang?

Dat zijn natuurlijk ouders. Waar ze op moeten letten bij de aanschaf van apps, games en andere digitale technologie. En scholen zijn ook belangrijk, want zij werken ook vaak met apps voor kinderen en zij kunnen daar dan kritischer naar kijken.

Netwerk Mediawijzer werkt met 1000+ partners die een belang hebben en rol spelen bij verbeteren van mediawijsheid en digitale vaardigheden.